'Thamboen'-feest in een dorp in de regio Chiang Khong

In Thailand is het concept van ‘thamboen’ een essentieel onderdeel van de Boeddhistische cultuur. Eigenlijk betekent ‘thamboen’ heel algemeen ‘goede daden stellen’; dat kan allerlei vormen aannemen, maar komt in essentie vaak neer op het geven van eten, drinken of andere dingen aan monniken of tempelgemeenschappen. Dat is een heel gewoon, dagelijks gebeuren, maar af en toe zijn er speciale thamboen-feesten waarbij de hele bevolking van een dorp (of wijk in een stad) een speciale inspanning doet en extra diep in de portemonnee tast.

Afgelopen week mocht ik zo’n feest meemaken in Boenruang, een dorp in de regio Chiang Khong, op een kleine honderd kilometer afstand van Chiang Rai. We brachten er twee dagen door: een dag voor de voorbereiding, en een dag voor de plechtigheid zelf. Ieder gezin, koppel, individu maakt een eigen, mooi versierde offermand klaar, in de vorm van een ‘boom’. Gewoonlijk wordt die gemaakt van riet- of rijststengels, bij elkaar gebonden in een bundel die onderaan in drie gesplitst wordt en daar in een mand wordt vastgemaakt. De bundels worden met kleurige papieren franjes omwikkeld, en ook een heleboel stokjes worden op die manier versierd. Die stokjes werden onderaan in de boom gestoken, en daar werden dan allerlei dingen met garen aan vastgemaakt: pakjes noedels, tandenborstels, zeep, waspoeder, oploskoffie, koekjes...; je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt wel in zo'n boom gehangen. Er worden ook een aantal stokjes gedeeltelijk gespleten voor ze versierd worden: daar wordt dan geld tussen gestoken, en aan de bovenkant worden die stokjes dan dichtgehouden met weer zo'n stukje gekleurd papier. De stokjes met het geld komen dan aan de bovenkant van de boom. Er bestaan een heleboel variaties op deze ‘bomen’: iedereen legt er ook een beetje zijn eigen persoonlijkheid in, en afhankelijk van de financiële mogelijkheden kunnen de bomen ook behoorlijk grote proporties aannemen.

Op de dag van de eigenlijke ceremonie waren wij al voor zes uur op de been; dat is laat voor de dorpelingen: de plaatselijke markt begint daar bijvoorbeeld al voor 4u. Alle offergaven worden al heel vroeg naar de tempel gebracht. Wij gingen rond zes uur in de tempel een kijkje nemen, en het was er al een drukte van jewelste. Er stonden overal honderden van die bomen, en daar zag ik dan ook dat er een heel aantal verschillende manieren zijn om die te versieren, en dat ook niet altijd hetzelfde soort 'stam' wordt gebruikt. Er stonden bijvoorbeeld ook kleine en grote bananenbomen die gebruikt werden als basis, en er stonden 'bomen' waar ook verse groenten of gedroogde vis in hingen. Het was fascinerend om te zien hoeveel moeite er was gedaan om die offergaven te maken. Er waren ook enorm hoge constructies bij. De bomen stonden gegroepeerd in 'wijken' met een nummer, en bij de groepen bomen van verschillende families zaten er meestal al wel een aantal mensen te wachten om de eigenlijke ceremonie.

Iets na achten gingen we dan met het stuk van de familie bij wie wij verbleven, naar de tempel. Daar was het dan wachten tot de ceremonie begon, zo rond tien uur. Binnen in het grote tempelgebouw hoorde je dan de monniken gebeden zeggen, maar de meeste mensen bleven wel buiten zitten bij hun bomen. Tegen elf uur waren de gebeden gezegd, en kwamen de monniken het tempelgebouw uit. Er begon dan een enorm chaotische zoektocht (door de monniken en hun helpers) naar bepaalde bomen van bepaalde individuen of gezinnen. Iedereen die een boom maakt, vult immers ook een formuliertje in, dat aan de tempel wordt bezorgd. In principe gaan de monniken dan iedere boom, ieder offer dus, individueel in ontvangst nemen, en een zegen uitspreken. Als dat gebeurd is, plukken de helpers in een minimum van tijd de boom kaal, en kieperen de inhoud in grote zakken. Na ongeveer twee uur individuele zegens en in ontvangst nemen van offers waren misschien de helft van de bomen verdwenen (en er waren heel wat monniken in de weer), maar bleven er nog honderden over. Per 'wijk' werden de bomen die nog overbleven bij elkaar gezet, en werd er een algemene zegen per 'wijk' gegeven. Daarna verdween iedereen dan weer naar huis.

Het hele gebeuren is echt de moeite waard – een enorm kleurrijk gebeuren met allemaal enthousiaste mensen.